ZO HERKEN JE DE SYMPTOMEN VAN STRESS

ZO HERKEN JE DE SYMPTOMEN VAN STRESS
12 juni 2020 Frouke Loopik
Life coaching door Frouke Loopik

Herken de symptomen van stress.

Het wordt meestal geassocieerd met werk en lange to-do lijsten. Beide kunnen zeker symptomen van stress opleveren maar er komt meer bij kijken dan je in eerste instantie zou denken.

Een versimpelde omschrijving van stress is dat iets van buitenaf meer van je eist dan jij aankunt. Dat iets noem je de stressor, oftewel de oorzaak van je stress. Maar er is niet één dezelfde reactie op stress bij iedereen en dat maakt het soms moeilijk om te bepalen of je er last van hebt. Met name als je er zelf middenin zit.

In deze blog zet ik overzichtelijk voor je op een rij wat stress is, hoe het werkt en wat je ervan merkt zodat je makkelijk kunt checken of je er last van hebt en er iets aan kunt doen.

Vier soorten symptomen

Voor het gemak, verdeel ik de symptomen hier in vier groepen.

  1. Fysieke symptomen: denk aan veranderingen in de afgifte van stresshormonen waardoor je je gejaagd kunt voelen, een verhoging van je bloeddruk of hartslag. Gespannen spieren en spierpijn komen ook voor.
  2. Emotionele symptomen: bijvoorbeeld angstgevoelens, huilbuien, frustratie, boosheid, neerslachtigheid of prikkelbaar zijn.
  3. Cognitieve symptomen: je merkt dat je vergeetachtiger bent, of je kunt je moeilijker concentreren. Een niet te stoppen gedachtenstroom hoort hier ook bij.
  4. Gedrags symptomen: voorbeelden zijn dat je nog harder gaat werken, niet meer wil werken, dat je mensen en situaties vermijdt, of dat je meer gaat roken, drinken of eten.

Niet al deze symptomen hoeven tegelijkertijd op te treden wanneer je onder druk staat. Het verschilt per situatie en per persoon waar je last van hebt. Jouw karakter, ervaringen uit het verleden, de steun van mensen om je heen en de manier waarop jij omgaat met lastige kwesties, zijn allemaal bepalend voor wat jij als stress ervaart.

Stop stress, coaching door Frouke Loopik

Dit doet je brein

Om te begrijpen wat er exact gebeurt, is het dus handig om te weten wat de invloed van je brein is. We gaan hier kort wat dieper op in.

Je hersenen bestaan grofweg uit drie gebieden:

  • De hersenstam, ook wel reptielenbrein genoemd. Dit deel bestuurt alle basale levensondersteunende functies in het lichaam. Denk aan je zenuwstelsel, hartslag en ademhaling. Het is zeer gevoelig voor mogelijk dreigend gevaar.
  • De limbische hersenen, ook wel het zoogdierenbrein genoemd. Dit is het emotionele deel van je hersenen. Emotie, genot en het emotionele geheugen zetelen hier.
  • De prefrontale cortex, ook wel het menselijk brein genoemd. Hier vindt de remming van ongepaste handelingen plaats, planning, overzicht, vooruitkijken en empathisch begrip.

De rookmelder in je brein

Met je zintuigen neem je informatie op vanuit je omgeving en die informatie wordt doorgestuurd naar het limbisch gebied. Specifieker nog naar de thalamus die alles samenbrengt en jou een besef geeft van wat er met je gebeurt. Die informatie gaat vervolgens onder anderen naar de amygdala, welke Professor dr. Bessel van der Kolk (auteur van het boek ‘Traumasporen’) omschrijft als de rookmelder van de hersenen. Daar wordt namelijk met behulp van ervaringen die je in het verleden hebt gehad, dreigend gevaar gedetecteerd.

Omdat deze informatieverwerking sneller plaatsvindt dan jij je ervan bewust bent, is de stressreactie in je lichaam al in gang gezet tegen de tijd dat jij volledig begrijpt wat er gebeurt. Je lijf staat al in de actie modus.

Je prefrontale cortex zorgt daarna voor een meer accurate inschatting van het gevaar maar dat komt dus net iets later. Normaal gesproken zet die de stressreactie stop wanneer er geen acuut gevaar is, of een vals alarm zolang je niet té angstig, verdrietig of geschokt bent.

Life coaching door Frouke Loopik

Drie stress reacties

Is er echt gevaar, dan zijn er drie manieren waarop je reageert om een vorm van veiligheid te creëren. Je hebt hier overigens weinig invloed op. Je hersenen en je lichaam werken samen om snel te reageren en dat gaat volledig automatisch.

Sociale betrokkenheid

Zodra je je bedreigd voelt, gaat je systeem automatisch naar dit eerste niveau. Je reikt uit naar de mensen om je heen voor hulp, steun en troost. Wanneer er niemand komt of reageert, wordt het gevoel van dreiging nog groter. Nu schakelt je systeem over naar het tweede niveau.

Vechten of vluchten

Je hartslag versnelt, je longen en je spieren bereiden zich voor op actie. Je zenuwstelsel trapt het gaspedaal flink in. Je blikveld vernauwt zich, je gaat sneller praten. Alles in je lijf wordt in rap tempo in gereedheid gebracht om te vechten of vluchten. Maar als dat niet lukt en er lijkt geen oplossing te zijn voor wat er speelt, treed niveau drie in werking.

Bevriezen

Als dit niveau in werking treedt, vertraagt alles juist. Je hartslag, je stofwisseling en zelfs ademen gaat oppervlakkiger. De spierspanning in je lijf wordt ook lager, je darmen verkrampen en daardoor kun je het letterlijk “van angst in je broek doen”. Je verstijft of je stort in (denk aan flauwvallen) en je registreert pijn minder of je voelt helemaal niets.

Oorzaken van stress

Stress neemt verschillende vormen aan. Een moeilijk gesprek met iemand, het verlies van een dierbare, een heftige gebeurtenis, hoge werkdruk, structureel teveel balletjes in de lucht willen houden…het heeft allemaal invloed. Je brein reageert op zaken van buitenaf die jij onbewust als stress labelt o.a. op basis van ervaringen uit het verleden. Als dat een moment is of een korte periode, hoeft het geen probleem te zijn. Je brein stopt uiteindelijk de stressreactie en je lichaam herstelt.

Life coaching door Frouke Loopik

Langdurige stress

Het is moeilijker te herkennen als spanning zich over een langere periode heen opbouwt, of wanneer je gewend bent aan doorzetten en doorgaan ondanks eventuele spanning, of bij gebeurtenissen die je niet bewust herkent als stressvol.

Wanneer je langere tijd onder spanning staat, zul je merken dat de symptomen langzaam toenemen in aantal, hevigheid en duur. De stressreactie die je hersenen aanstuurt, is niet gemaakt om over een langere periode actief te zijn. Wanneer dat toch nodig is, raakt alles uitgeput. Dan spreken we van een burn-out. Maar niet iedereen krijgt een burn-out en sommige mensen kunnen heel lang door blijven gaan ondanks eventuele stress.

Toch is het belangrijk dat je het kunt herkennen omdat het invloed heeft op je gezondheid (burn-out is niet het enige resultaat van stress), je werk, je relaties, je gezin en de kwaliteit van je leven.

Tekenen van langdurige stress:

  • Moeilijker in slaap komen
  • Slecht slapen
  • Regelmatig vermoeid wakker worden
  • Snel prikkelbaar
  • Je moe voelen maar niet kunnen stoppen
  • Vergeetachtigheid
  • Verminderde concentratie (lezen lukt bijvoorbeeld niet meer)
  • Stoppen met hobby’s en/of sport uit tijd- en energiegebrek
  • Constant het gevoel dat je iets ‘moet’
  • Plotselinge huilbuien
  • Een gejaagd gevoel hebben
  • Oppervlakkige ademhaling

 

Stop de stress, coaching door Frouke Loopik

Wilde dieren

Vaak lees je over de stressrespons als iets wat heel vroeger actief was toen we nog moesten vluchten voor wilde dieren en dat dit nu niet meer van toepassing is. Over het algemeen is dat van die wilde dieren hier in het westen waar, maar er zijn ook in deze tijd nog genoeg gebeurtenissen die extreem stressvol en zelfs traumatiserend kunnen zijn. Daarnaast hebben we in onze huidige samenleving dagelijks te maken met stressfactoren die in het verleden geen rol speelden.

Maak jezelf niet wijs dat het allemaal wel meevalt omdat er geen leeuw achter je aan rent. Zoals je hebt kunnen lezen in deze blog heeft stress absoluut invloed op alle niveaus van je bestaan. Van een klein gebied in je hersenen, tot je hart, je spieren, je emoties, je relaties en je werk.

 

Wil je tips en inspiratie en gecoacht worden vanuit je mailbox? Meld je dan hieronder aan voor mijn e-mails.

In mijn praktijk begeleid ik mensen die met veel stress te maken hebben in hun leven en onder hoge druk staan. De oorzaken van stress kunnen heel verschillend zijn maar ze hebben allemaal als resultaat dat je het contact met jezelf in meer of mindere mate kwijt raakt.

Ik coach harde werkers naar meer rust, ontspanning, energie en plezier. Zonder in te leveren op je ambities. Wil je meer weten over mijn werkwijze en wat de mogelijkheden zijn, kijk hier verder.

Comments (0)

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Call Now Button