Jezelf veranderen begint bij de ander

Jezelf veranderen begint bij de ander
27 september 2018 Frouke Loopik
Jezelf veranderen, begint bij de ander

 

Spiegeltje, spiegeltje aan de wand…Denk jij altijd goed na voordat je een beslissing neemt?

Ik hoop het niet.

De realiteit is dat je eigenlijk helemaal niet zoveel nadenkt. Sterker nog, de beslissing is al genomen voordat jij je ervan bewust bent. Volgens bekende neurowetenschappers Victor Lamme en Dick Swaab neemt je rechter hersenhelft (onbewust) de beslissing, waarna je linker hersenhelft er een logisch verhaal van maakt dat jij kan geloven. Wat bijdraagt aan die onbewuste beslissingen, zijn eerdere ervaringen en de emoties die je daaraan gekoppeld hebt.

Het is dus goed mogelijk dat je je eigen ontwikkeling of groei tegenhoudt omdat je onbewust in je eigen comfortzone blijft hangen en vervolgens denkt dat je jezelf daarmee helpt. Wil je ondanks de slapeloze nachten toch beslissingen nemen die jou verder brengen? Dan zul je ervoor moeten zorgen dat de signalen in je hersenen anders verlopen. Jouw vooroordelen, voorkeuren en ingesleten gedragspatronen de aandacht geven die ze nodig hebben.

Beslissingen nemen vanuit je gevoel

Een extreem voorbeeld is trauma. Hoewel we allemaal onze kleine trauma’s oplopen die ons dagelijks beïnvloeden, maakt groot trauma overduidelijk welke richting ik op wil. Simpel gesteld ervaart de persoon constante stress en een verhoging van het stresshormoon cortisol. Het brein blijft de omgeving scannen op dreiging en ziet in ogenschijnlijk gewone zaken mogelijk gevaar. Daarop vuurt het signalen af die het lichaam in een vechten, vluchten of bevriezen reactie zetten. Traumatherapie is veelal gericht op desensibilisatie, oftewel de persoon minder gevoelig maken voor de sensaties van de traumatische ervaring. In een iets nieuwere benadering van trauma wordt ook aandacht besteed aan de binnenwereld van de persoon. Er wordt gewerkt aan ‘ik-sterkte’, wat je kunt vertalen naar zijnskracht.

Je mag je afvragen waarom de ene persoon last blijft houden van trauma en een ander minder of helemaal niet. Victor Frankl heeft er een boek aan gewijd, ‘De zin van het bestaan’ waarin hij zich over deze vraag buigt in het licht van de holocaust. Het antwoord ligt in ‘ik sterkte’. Heb je in jouw vroege jeugd steun ervaren, dan is de kans groot dat je in de basis weerbaarder en veerkrachtiger bent.

Je jeugd is van invloed op je dagelijks leven.

Zelfs als je geen groot trauma te verduren hebt gehad, is de bedrading in je hersenen aangelegd door ervaringen uit je verleden. Zonder dat je het doorhebt, beïnvloeden deze oude ervaringen jouw dagelijkse emoties, handelen en besluiten. Freud zat er dus niet helemaal naast met zijn psychoanalyse. Het is niet de vraag óf ze je beïnvloeden maar hoe en wanneer. Vanuit dat oogpunt gezien, is het belangrijk om je bewust te worden van hoe het bij jou werkt. Wat heeft jou nog in de houdgreep?

Best een moeilijke vraag om te beantwoorden, Frouke. Je zegt net dat veel onbewust gebeurt.

Klopt. Maar er is een ‘shortcut’ die je helpt erachter te komen wat jou tegenhoudt en die ga ik hier met je delen. Daarvoor moet ik je ook iets uitleggen over spiegelneuronen.

Neuronen zijn zenuwcellen gemaakt voor het ontvangen, verwerken en doorgeven van informatie. Spiegelneuronen in onze hersenen concentreren zich op interactie en worden actiever zodra we iemand anders een handeling zien uitvoeren, bewegen spreken, voelen of emoties ervaren. Deze neuronen zijn zeer belangrijk voor ons sociale leven en om te leren: Monkey see, monkey do.

Kijk in de spiegel en leer jezelf kennen

Het gaat zo ver dat hetzelfde gebied in jouw hersenen actief wordt, als bij degene die de handeling uitvoert. Er wordt dus min of meer iets van jezelf naar je terug gereflecteerd. De uitspraak dat jouw omgeving een spiegel is van jezelf, bevat meer waarheid dan je misschien dacht.

Maar het wordt nog gekker. De activiteit van jouw spiegelneuronen neemt verder toe als je de handeling van de ander, aanvult. Dat bleek uit een onderzoek van de Radboud Universiteit.

Zo kan het zijn dat je je ergert aan die dame met haar grote mond en zelfverzekerde houding. Statig komt ze elke keer de ruimte binnenlopen met haar enorme charisma en zegt wat ze denkt. Irritant, vind je het. Kan dat niet wat minder?

Draai de vraag eens om. Kan jij dat niet wat meer?

Waarschijnlijk gaat die irritatie helemaal niet over haar maar over jezelf. Misschien vind jij het moeilijk om zo zelfverzekerd te gaan staan en te zeggen wat je denkt, of heb je het gevoel dat het niet hoort (lees: mag). Dit is je kans om te leren hoe het moet! Je spiegelneuronen wijzen je de weg naar nieuw gedrag én een aanvulling ervan. Je kunt van deze vrouw leren hoe je zelfverzekerd kunt overkomen maar misschien wil je het verbeteren met een snufje empathie of omgevingsbewustzijn.

Verander je gedrag

Je allergie is je grootste leermeester. Door je omgang met anderen zo te beschouwen, worden je irritatie en oordelen stukken minder en kun je jezelf openstellen voor wat er te leren valt.

Andere mensen spiegelen precies de eigenschappen of vaardigheden die je in jezelf herkent. Dat is omdat je potentieel hebt in die richting en iets te leren hebt om dat potentieel te kunnen vervullen. Van de één leer je door goed voorbeeld, van de ander door te zien waar bij jou nog onopgeloste pijnpunten zitten.

Terug naar het nemen van beslissingen en het onbewuste.

Wanneer je nieuw gedrag of gewoontes wil aanleren, maken die onbewuste processen dat lastig voor je. Het is een belangrijk aspect van persoonlijke ontwikkeling om gedrag, thema’s, patronen en overtuigingen bewust te maken voordat je ze kunt transformeren naar een versie waar je iets aan hebt. Via de weg van bewustwording, kun je oude pijn desensibiliseren, de lading eraf halen en de macht die het nog over je heeft, omkeren naar iets positiefs.

Waarom helpt het om bewust te zijn van je eigen ongewenste ingesleten gedragspatronen?

  1. Als je niet weet wat/dat je het doet, kun je het niet veranderen
  2. De oorsprong kennen, helpt bij accepteren dat je het doet
  3. Het ontwikkelt je empathisch vermogen, wat je milder maakt naar anderen
  4. Je gaat het patroon herkennen en sneller onderscheppen

Geen lange gesprekken bij de psycholoog

Dat hoeft allang niet meer via de gevreesde banksessie bij een psycholoog waarin elk detail van je jeugd wordt opgerakeld. Coaches zijn de nieuwe pragmatische veranderspecialisten waar je bij terecht kunt. En omdat de goede coach zelf al veel geleerd heeft, kun je dankzij je spiegelneuronen datzelfde van die coach leren én verbeteren met je eigen aanvulling.

De reden dat ik graag het lichaam betrek bij zulke processen is dat het helpt om je onbewuste aan het werk te zetten en je bewust te worden van wat zich afspeelt in je eigen brein en lijf. Dat is de plek waar je al je ervaringen opslaat, dat met je meereist door je leven heen en de plek waar overtuigingen en patronen zich vast zetten. Nadenken over je eigen gedrag, zorgen of beslissingen die je te nemen hebt, gebeurt meestal in steeds hetzelfde cirkeltje van gedachten. Voelen, doorbreekt die cirkel en laat je onomwonden weten hoe de vork in de steel zit. Dankzij zintuiglijke sensaties en emoties. En om die laatste kun je niet heen. Een emotie heeft de eigenschap in één klap duidelijk te maken wat iets met jou doet. Of je dat nou leuk vindt, of niet.

Het woord ‘emotie’ is afgeleid van het Latijnse woord ‘motus’ dat ‘beweging’ betekent. Ik zie dat niet alleen als een innerlijke beweging, zoals veel mensen het verklaren maar ook in de letterlijke beweging van het lichaam. Denk maar eens aan wat je lijf doet als je heel blij bent, of heel boos. Er ontstaat een beweging die we al te vaak proberen te stoppen of in te dammen. Het gevolg daarvan is dat die emotie als het ware blijft hangen in je lijf, of zich zelfs vastzet in de vorm van een blokkade.

Beweging opent blokkades in het lichaam

Dat woord is niet zo vaag als je denkt. Een blokkade is heel concreet en kan opspelen in de vorm van een onvolledige ademhaling. Niet met je buik kunnen ademen, of juist niet bovenin je borst bijvoorbeeld. Het kan ook een gevoel van kou zijn in een lichaamsdeel, je regelmatig stoten, pijn of niet eens meer voelen dat je voeten hebt. Wilhelm Reich ontdekte begin 1900 al een relatie tussen lichaam en geest en constateerde blokkades in spiergroepen waarbij hij een relatie zag met de psychologische ontwikkeling van een persoon. De vastgehouden spierspanningen blokkeerden de volledige ademhaling en vitaliteit in een lichaam. Door middel van beweging, adem, inspanning en ontspanning kunnen zulke blokkades geopend worden.

Zoals je leest, wijd ik er graag over uit. We gaan weer terug naar jouw nadenkende hoofd en je beslissingen.

Wat kun je zelf al doen?

  • Omring je met meer mensen die al zijn/doen/kunnen wat jij wil bereiken.
  • Lees boeken die je kennis en inzicht verder oprekken.
  • Kijk video’s en documentaires waar je wijzer van wordt, TED talks zijn een goed voorbeeld.
  • Luister naar inspirerende mensen, bijvoorbeeld door podcasts.
  • Mediteer. Daarmee creëer je een neutrale staat van zijn en ga je beter voelen wat jou uit balans brengt.
  • Wandel. Dat versterkt de informatie uitwisseling tussen je hersenhelften.
  • Schrijf op wat je irriteert aan mensen en vraag je af wat de positieve kant is van hun gedrag en wat jij daarvan kunt leren.
  • Haal.bewust.adem. En gebruik er je hele lijf bij.

Ga beter ademhalen.

 

 

Comments (0)

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Call Now Button